ربات‌های انسان‌نما؛ بیکاری یا جنگ؟

گسترش ربات‌های انسان‌نما همزمان می‌تواند ریسک بیکاری و کاربردهای نظامی را افزایش دهد و نیازمند سیاست روشن است.

ربات‌های انسان‌نما که زمانی فقط در فیلم‌ها و داستان‌های علمی‌تخیلی دیده می‌شدند، حالا قدم به زندگی روزمره گذاشته‌اند. اما همین پیشرفت سریع، موضوع تازه‌ای را هم روی میز آورده است: آیا ربات‌های انسان‌نما قرار است آینده اشتغال را تغییر بدهند یا وارد فضاهای پرخطر نظامی شوند؟ این دو «رو»ی یک سکه‌اند؛ جایی که فناوری از یک طرف بهره‌وری وعده می‌دهد و از طرف دیگر پرسش‌های اخلاقی و اقتصادی ایجاد می‌کند.

به گزارش ایرنا، پژوهشگران در مجله Science Robotics به بررسی روندهای فنی و پیامدهای اجتماعی این حوزه پرداخته‌اند. آن‌ها می‌گویند سرمایه‌گذاری در این فناوری فقط برای بهتر شدن عملکرد ربات‌های انسان‌نما نیست؛ بلکه هم‌زمان، به سمت استفاده‌های عملی در خدمات، صنعت و حتی عملیات‌های امنیتی حرکت می‌کند. ورود ربات‌های انسان‌نما به بازار، سرعت جایگزینی نیروهای انسانی را می‌تواند بالا ببرد، به‌ویژه در کارهایی که تکرارپذیرند یا نیاز به مهارت‌های انعطاف‌پذیر ندارند.

نگرانی اصلی در بخش اقتصادی، «جابجایی شغلی» است نه نابودی یکباره همه مشاغل. برخی فعالیت‌ها ممکن است کوچک شوند یا تغییر ماهیت دهند: رانندگی در مسیرهای محدود، نگهداری از تجهیزات، بخشی از لجستیک انبار و حتی کارهای خدماتی ساده‌تر از جمله حوزه‌هایی هستند که می‌تواند در معرض فشار قرار بگیرد. با این حال، موازی با ربات‌های انسان‌نما، بازارهای جدیدی هم شکل می‌گیرد؛ از تعمیر و نگهداری تخصصی تا توسعه نرم‌افزارهای کنترل و طراحی کاربردی‌تر.

ربات‌های انسان‌نما و دو پیامد اقتصادی و جنگ

اما سوی دیگر ماجرا، مسئله امنیت و جنگ است. هرچه ربات‌های انسان‌نما مستقل‌تر شوند—مثلاً در تشخیص مسیر، حرکت در محیط‌های پیچیده و تصمیم‌گیری—استفاده نظامی نیز آسان‌تر می‌شود. پژوهشگران تاکید می‌کنند که نبود چارچوب‌های روشن می‌تواند باعث شود این ماشین‌ها به جای کمک در عملیات‌های انسانی‌محور، در خدمت منطق «فاصله گرفتن از پیامدها» قرار بگیرند؛ یعنی تصمیم‌گیری با هزینه کمتر برای عامل انسانی، اما با ریسک بیشتر برای طرف مقابل.

به همین دلیل، موضوع «شفافیت سیاستی» اهمیت پیدا می‌کند. تدوین استاندارد برای ایمنی، محدودیت‌های عملیاتی، گزارش‌دهی عملکرد و حتی قوانین مسئولیت‌پذیری در صورت بروز حادثه، می‌تواند بخشی از راه‌حل باشد. اگر ربات‌های انسان‌نما قرار است وارد زندگی روزمره شوند، باید روشن باشد چه کسانی پاسخ‌گو هستند، چه داده‌هایی جمع‌آوری می‌شود و چه سناریوهایی خارج از محدوده مجاز تعریف می‌شوند.

در نهایت، فناوری به خودی خود نه خوب است نه بد؛ جهت‌گیری‌اش تعیین‌کننده پیامدهاست. ربات‌های انسان‌نما می‌توانند به کاهش فشار کاری، کمک به افراد کم‌توان و افزایش کیفیت خدمات منجر شوند، به شرطی که هم‌زمان سیاست‌های حمایتی برای نیروی انسانی و نظارت سختگیرانه برای جلوگیری از سوءاستفاده در حوزه‌های پرخطر تدوین شود. گفت‌وگوی عمومی و تصمیم‌گیری آگاهانه، همان چیزی است که می‌تواند «دو روی سکه» را به سمت یک مسیر مسئولانه‌تر هدایت کند.

منبع: ایرنا

بیشتر بخوانید: اقتصاد