نقدها می‌گوید نبود شفافیت در داده‌های مخاطب، ارزیابی اثر برنامه‌های صداوسیما را دشوار کرده است.
بحث بر سر آمار مخاطبان صداوسیما دوباره داغ شده؛ روزنامه اصولگرا با طرح این پرسش که «چرا مسئولان آمار واقعی را محرمانه کرده‌اند»، می‌گوید وقتی داده شفاف نیست، ارزیابی عمومی هم ممکن نمی‌شود. هم‌زمان برخی مسئولان رسانه ملی تأکید می‌کنند که صرف افزایش مخاطب معیار تصمیم‌گیری نیست.
در همین چارچوب، محسن شاکری‌نژاد رئیس مرکز تحقیقات صداوسیما گفته «بالابردن مخاطب ملاک نیست» و باید اثر برنامه‌ها سنجیده شود. او توضیح می‌دهد که برنامه‌ای ممکن است چند میلیارد هزینه داشته باشد و حتی درصد بالایی مخاطب جذب کند، اما این سؤال می‌ماند که واقعاً چه تغییری در رفتار یا نگاه جامعه ایجاد کرده است.
نکته اختلاف‌برانگیز، محل تمرکز ارزیابی‌هاست: منتقدان می‌گویند اگر آمار مخاطبان صداوسیما منتشر نشود، معلوم نیست ادعای «موفقیت» با چه معیاری اندازه‌گیری شده و چه روندی طی زمان داشته است. در واقع، نبود داده شفاف باعث می‌شود بحث‌ها از سطح تحلیل رسانه‌ای فراتر نرود و به حدس و گمان محدود شود.
از سوی دیگر، مدافعان نگاه «اثرمحور» یادآور می‌شوند که مخاطب فقط یک شاخص کوتاه‌مدت است و ممکن است برنامه‌ای دیده شود اما خروجی اجتماعی نداشته باشد. بنابراین، اگر قرار است معیار اصلی «تأثیر روی جامعه» باشد، باید ابزارهای سنجش اثر روشن، قابل دفاع و تا حد امکان عمومی ارائه شود.
آمار مخاطبان صداوسیما؛ از عدد تا اثر
به‌طور معمول، سنجش اثر می‌تواند شامل شاخص‌هایی مانند تغییر نگرش‌ها، میزان دنبال‌کردن پس از تبلیغ، بازخوردهای ساختاریافته و حتی سنجش پیامدهای اجتماعی باشد؛ اما وقتی آمار مخاطبان صداوسیما در دسترس عموم نیست، ارزیابی بیرونی نسبت به این ابزارها هم سخت می‌شود. مخاطب حق دارد بداند برنامه‌ها چرا انتخاب شده‌اند و چه خروجی‌هایی داشته‌اند.
نتیجه این کشمکش، تبدیل شدن «مخاطب» به یک بحث نمادین است: روزنامه اصولگرا می‌پرسد مسئولان چرا داده‌ها را محرمانه می‌کنند و رئیس مرکز تحقیقات می‌گوید معیار فقط افزایش مخاطب نیست. پاسخ قانع‌کننده زمانی شکل می‌گیرد که هم داده‌های پایه شفاف شود و هم روش سنجش اثر، با گزارش‌های مستند و قابل راستی‌آزمایی ارائه شود؛ وگرنه حتی اگر برنامه‌ای ۷۰ درصد مخاطب داشته باشد، درباره کیفیت اثرگذاری نمی‌توان تصمیم عمومی گرفت.
منبع: خبر آنلاین
بیشتر بخوانید: فرهنگ
